Tác dụng của mướp đắng với bệnh tiểu đường và cách dùng hiệu quả

1. Đôi nét thông tin về mướp đắng

Mướp đắng (tên khoa học: Momordica charantia), hay còn được biết đến với tên gọi khổ qua, là loại rau quả đặc trưng bởi vị đắng nồng đặc biệt – càng chín, vị đắng càng đậm đà. Cây phát triển mạnh mẽ ở các vùng có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới, từ Châu Á, Châu Phi đến Nam Mỹ và vùng Caribe.

Quả mướp đắng có hình dáng thuôn dài, màu xanh tươi với bề mặt gồ ghề, nhăn nheo đầy nốt sần – tạo nên vẻ ngoài dễ nhận biết. Kích thước, cấu trúc và độ đắng của quả có sự khác biệt tùy theo từng vùng địa lý.

Ngoài việc cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể, mướp đắng còn được đánh giá cao trong lĩnh vực y học nhờ khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết cho người bệnh tiểu đường. Chính những công dụng quý giá này đã khiến mướp đắng trở thành lựa chọn phổ biến trong chế độ ăn uống và chăm sóc sức khỏe hàng ngày của nhiều gia đình.

2. Tác dụng của mướp đắng với bệnh tiểu đường

2.1. Kiểm soát lượng đường trong máu

Tác dụng của mướp đắng với bệnh tiểu đường là giúp giảm lượng đường trong máu, kiểm soát đường huyết ổn định. Cụ thể:

• Mướp đắng chứa ít nhất 3 hoạt chất có đặc tính chống tiểu đường: Charanti và Vicine đóng vai trò hạ đường huyết, Polypeptide-p hoạt động giống như insulin, làm nhiệm vụ chuyển hóa lượng đường trong máu thành năng lượng từ đó, làm giảm lượng glucose trong máu. Theo kết quả của một thử nghiệm lâm sàng thì 2.000mg mướp đắng mỗi ngày giúp giảm đáng kể lượng đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường type 2 .

• Thúc đẩy quá trình tiêu hao đường glucose của các tế bào một cách hiệu quả. Việc vận chuyển glucose tới các cơ bắp, gan, chất béo cũng dễ dàng hơn.
• Mướp đắng hỗ trợ tốt cho bệnh tiểu đường type 1 và type 2 vì nó ảnh hưởng đến các kênh vận chuyển glucose. Điều này đặc biệt có lợi trong việc ngăn ngừa nồng độ đường trong máu tăng sau bữa ăn

Mướp đắng có tác dụng kiểm soát lượng đường huyết nhưng nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng

• Các hoạt chất trong mướp đắng còn hạn chế hình thành đường glucose trong máu bằng cách ngăn chặn sự chuyển đổi từ các chất dinh dưỡng mà cơ thể ăn hàng ngày ngày. Tất cả những đặc tính trên mang lại lợi ích rất lớn cho người bệnh tiểu đường là giảm lượng đường trong máu.
• Lectin trong mướp đắng hạn chế cảm giác đói: từ đó, làm giảm nồng độ glucose trong máu và giúp người bệnh kiểm soát cân nặng tốt.

Thực tế, mướp đắng vẫn chưa được coi là một giải pháp hay có tác dụng điều trị bệnh tiểu đường như một loại thuốc, dù có khả năng kiểm soát lượng đường trong máu. Mướp đắng chỉ được sử dụng để bổ sung vào thực đơn lành mạnh hàng ngày của người bệnh tiểu đường. Do đó, nên tham khảo thêm ý kiến của các bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng mướp đắng chữa tiểu đường để hạn chế những tác dụng phụ không tốt tới sức khỏe.

2.2. Mướp đắng phòng ngừa biến chứng ở người tiểu đường

Tác dụng của mướp đắng với bệnh tiểu đường còn giúp phòng ngừa những biến chứng phổ biến ở bệnh nhân tiểu đường như: tim mạch, béo phì.

• Mướp đắng giúp làm giảm sự tích tụ cholesterol trong động mạch.

Bệnh nhân bị tiểu đường thường dễ mắc biến chứng về tim mạch. Một nghiên cứu trên chuột theo chế độ ăn nhiều cholesterol, khi sử dụng chiết xuất mướp đắng làm giảm đáng kể mức cholesterol toàn phần .

• Mướp đắng hỗ trợ phòng ngừa béo phì ở người tiểu đường

Béo phì, thừa cân có thể khiến tình trạng bệnh tiểu đường diễn biến xấu hơn. Trong khi đó, mướp đắng là loại thực phẩm giàu chất xơ, lượng calo thấp nên rất phù hợp để người tiểu đường thừa cân bổ sung vào thực đơn hàng ngày. Trong 94g mướp đắng chứa khoảng 2g chất xơ, giúp người bệnh tiểu đường no lâu hơn, hạn chế cảm giác đói, thèm ăn và kiểm soát cân nặng để hạn chế thừa cân, béo phì.

Mướp đắng giàu chất xơ, calo thấp giúp người bệnh tiểu đường giảm cân hiệu quả

2.3. Các lợi ích dinh dưỡng khác từ mướp đắng

Ngoài kiểm soát lượng đường huyết và hạn chế các biến chứng cho người bệnh tiểu đường, mướp đắng còn cung cấp một số dưỡng chất tốt cho sức khỏe. Trong 94g mướp đắng thô cung cấp:

3. Người bị tiểu đường nên dùng bao nhiêu mướp đắng?

Liều lượng:

Hiện nay, việc sử dụng mướp đắng với liều lượng tiêu chuẩn để điều trị bệnh tiểu đường vẫn chưa có một con số cụ thể.

• Theo Kaiser Permanente – tổ chức chăm sóc sức khoẻ tổng hợp có quản lý của Hoa Kỳ – liều lượng dùng mướp đắng hàng ngày cho bệnh tiểu đường là 50 đến 100ml nước ép hoặc 5 gam trái cây dạng bột, uống ba lần mỗi ngày .
• Nếu dùng mướp đắng mỗi ngày thì nên bổ sung dưới 2,5 lạng mỗi ngày để tránh hiện tượng đau bụng, tiêu chảy.

Cách dùng:

Mướp đắng có thể được sử dụng dưới nhiều dạng khác nhau như rau tự nhiên, một loại trà, nước ép hoặc chất bổ sung.

• Sử dụng mướp đắng như loại rau tự nhiên: Bạn có thể chế sơ chế bằng cách rửa sạch, bỏ hạt, cắt thành từng lát mỏng, ướp lạnh
• Uống nước ép mướp:
  • Nguyên liệu: 1 quả mướp đắng tươi, ½ quả chanh, một chút muối
  • Cách làm: Sơ chế bằng cách rửa sạch mướp đắng, bỏ hạt, sau đó cắt thành từng lát nhỏ rồi ngâm với nước muối loãng. Sau khi vớt mướp đắng ra thì để ráo nước rồi ép cùng với một ít nước. Lọc lấy nước và vắt thêm vài giọt chanh rồi sử dụng
• Các món ăn từ mướp đắng tốt cho người tiểu đường:
  • Khổ qua dồn thịt heo nạc
  • Khổ qua xào trứng
  • Khổ qua kẹp dăm bông
  • Canh khổ qua
  • Khổ qua luộc

Lưu ý: Không nên ăn nhiều hạt mướp đắng: có thể khiến người bệnh đau đầu, sốt, đau dạ dày hay thậm chí hôn mê

Để sử dụng mướp đắng chữa bệnh tiểu đường, cần tham khảo thêm ý kiến của các bác sĩ chuyên gia

4. Người bị tiểu đường nào không nên sử dụng mướp đắng?

Tác dụng của mướp đắng với bệnh tiểu đường và cung cấp các dưỡng chất tốt cho sức khỏe. Nhưng các đối tượng sau đây không nên sử dụng mướp đắng, bởi có thể gây ra những tác dụng phụ không tốt. Cụ thể:

• Tiểu đường thai kỳ: Theo Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering (MSKCC), phụ nữ mang thai không nên ăn mướp đắng. Vì có thể sẽ khiến sản phụ bị chảy máu âm đạo và sẩy thai .
• Những người dùng insulin: vì có thể dẫn đến lượng đường trong máu quá thấp